|
“L” de
leguleio, laretas, liante, lixoso e logreiro
por Alba Nogueira
(Publicado en Vieiros o 26/10/2004)
A Lei
3/1983, de Normalización lingüística,
regulamenta a forma dos topónimos sen
ambigüidades. O artigo 10 da lei estabelece que
estes "terán como única forma oficial a galega".
Trátase dun dos escasos artigos onde aparece
unha obriga concreta e, ademais, o único onde o
uso do galego é exclusivo e obrigado.
A determinación dos nomes
oficiais correspóndelle á Xunta sempre que se
trate "dos municipios, dos territorios, dos
núcleos de poboación, das vías de comunicación
interurbanas e dos topónimos de Galiza". Os
Concellos, pola súa parte, poderán fixar os
nomes das vías urbanas. O Estado, finalmente,
ten a competencia para a determinación dos nomes
oficiais das provincias.
Os efectos xurídicos que implica a fixación
desta forma oficial galega exclusiva son que
"estas denominacións son as legais para todos os
efectos e a rotulación terá que concordar con
elas". Polo tanto, é evidente que non pode haber
máis denominacións cás que a Xunta fixe de forma
oficial a través do procedemento estabelecido na
normativa de desenvolvemento da Lei de
Normalización. Este procedemento pode ser
iniciado polo conselleiro ou conselleira de
Presidencia por propia iniciativa ou ben instada
polo Concello interesado. Este é o único papel
que se lles atribúe aos Concellos e de poder
instar ou informar un proceso de cambio de
denominación que adoptará, en último termo, o
Consello de Goberno da Xunta.
A lexislación estatal estabelecía
subsidiariamente que esta denominación oficial
podia ser tanto en castelán como na lingua
propia, como en ambas as duas á vez (art. 14.2);
porén a competencia galega en materia de lingua
exclúe taxativamente, como xa se viu, tanto a
opción bilingüe como a castelá. De feito, o
Concello da Coruña recorreu xudicialmente a
inscrición do cambio de denominación no rexistro
estatal e o Tribunal Supremo nunha sentenza de
19 de setembro de 2001 confirmou a inscrición
apoiándose nunha argumentación que ratifica a
plena competencia autonómica para estabelecer a
normativa e proceder aos cambios de
denominación. Tamén a sentenza do Tribunal
Constitucional 214/1989, de 21 de decembro
establece claramente que a "aprobación da
alteración ou cambio de nome dos municipios é
típica competencia de execución en materia de
réxime local que, con arranxo ao marco
constitucional de distribución de competencias,
os Estatutos de Galicia e de Cataluña lles
atribúen ás súas respectivas Comunidades
Autónomas".
A este respecto ten interese facer mención ao
proceso xudicial emprendido pola Mesa pola
Normalización Lingüística contra o Concello
da Coruña polo incumprimento reiterado no uso da
forma oficial do topónimo. O Tribunal Superior
de Xustiza de Galiza, o Tribunal Supremo, e
posteriormente o Tribunal Constitucional,
avalaron as teses da Mesa, no sentido da obriga
de usar o topónimo oficial -ademais da de
cumprir as normas de uso do galego polos entes
locais fixadas na normativa autonómica-
(sentencia 606/1994, de 28 de xullo do Tribunal
Superior de Xustiza á que seguiron diversos
autos e providencias dirixidos a efectuar a
execución dos mandatos xudiciais; sentencia de
25 de setembro de 2000, do Tribunal Supremo;
Auto do Tribunal Constitucional 11.2.2002 e
1.7.2002).
Nada cambia esta situación a Lei de
Modernización do Goberno Local porque unha lei
estatal non pode modificar o reparto
competencial efectuado pola Constitución e o
Estatuto. Pero é que, ademáis, esta mesma
atribución ao Pleno municipal en relación cos
cambios de denominación figuraba desde a versión
inicial de 1985 no texto da Lei de Bases de
Réxime Local. E xa vemos cal foi a
interpretación do Tribunal Superior de Xustiza,
o Tribunal Supremo e o Tribunal Constitucional
ao respecto: someter a competencia municipal ás
competencias autonómicas en materia de lingua e
réxime local. Nada muda, pois, nin tan sequera
as ganas de enredar...
Polo tanto, as atribucións dos plenos municipais
canto á toma de acordos sobre a denominación dos
Concellos terán o alcance que a normativa
autonómica de réxime local e lingua lles
permitan e ésta non é mais que poder instar ou
informar cambios de denominación que cumpran a
normativa vixente e esta é, mal que lles pese a
algúns leadores -con L-, a Lei de Normalización
Lingüística que só permite os topónimos en
galego.
Se o alcalde da Coruña segue tendo raptos
bautismais pode comezar cambiando os nomes
franquistas que adornan a súa "quirida ciudá".
Sobre eses a normativa dálles plena competencia.
Ánimo e adiante.
Leguleio: persoa que trata de leis tendo un
coñecemento moi limitado dela
Laretas: dise de quen fala demasiando e mesmo
moitas veces de cousas que non debía
Leador: dise do que ten tendencia a buscar leas
Lixoso: que ten tanta suciedade que da noxo
Logreiro: persoa moi aproveitada que procura o
beneficio propio á custa do que sexa
|
