“O CONFLITO LINGÜÍSTICO NO CONGRESO DOS DEPUTADOS”

por Francisco Rodríguez
(Publicado n’A Nosa Terra nº 1167)

A forma en que se transmite a información pode levar consigo equívocos ou falsas apreciacións. Estamos vivindo, especialmente nas últimas semanas, un conflito lingüístico no Congreso dos Deputados que se apresenta como causado pola obstinación dalgúns en querer converter en cooficiais nesa institución o catalán, o galego e o vasco. Non vou negar que ese sexa o obxectivo final e moito menos que, na consciencia subxectiva dalgúns deputados, se acredite en que estamos a un paso de conseguilo. A realidade é, porén, máis limitada, máis matizada e máis elemental. 

O actual presidente, Manuel Marín, aceptou, con carácter de norma, unha práctica que estaba admitida, de forma accidental ou esporádica, cal era citar textos curtos nas linguas que non son o castelán, con tradución a este idioma incluída. Se se pretendía que tal alocución figurase no Diario de Sesións había que entregárllela por escrito aos estenotipistas. Seguramente algunhas persoas lembrarán que, en máis dunha ocasión, no que chaman debate do estado da “nación”; o BNG citou a Castelao, Rosalía ou Ramón Vilar Ponte, entre outros, na lingua orixinaria. Cecais hai unha variante novidosa: formular perguntas ao goberno en galego, catalán e vasco, con tradución seguida ao castelán. Non coido que esta resolución for un salto cualitativo no uso destas linguas, xa que o corpo fundamental do debate seguía a transcorrer na lingua oficial do Estado. Si é un recoñecemento simbólico da súa existencia, da existencia dunha representación política na cámara diferenciada lingüística e nacionalmente. 

Que exasperou ao presidente para rectificar a sua resolución inicial e negar mesmo a posibilidade de emprego simbólico e testemuñal do galego, o catalán e o vasco? Simplemente, a reiteración no seu uso, isto é, a súa presenza simbólica continua, especialmente do catalán, por parte dalgúns deputados. Esta reiteración simbólica, nomeadamente no pleno, alterou o PP e a unha boa parte do PSOE, intranquilizou o propio Marín, que ademais estaba obxectivamente presionado para que rectificase a súa cativa permisividade. PP e PSOE sempre advertiron que só aceptarían a cooficialidade destes idiomas nas Cortes, no caso do Senado, e unha vez aplicada a súa reforma.  

Agora hai indicios de que o presidente, despois de exteriorizar un espírito intolerante nesta cuestión, especialmente no ton e trato dispensado a algún deputado, como Joan Tardá, desexa restaurar a permisividade controlada. Porén, di querer rectificar co acordo de todos os grupos parlamentares sobre unha norma mínima. Vai ser imposíbel. Curiosamente, o presidente denunciou, nesta marexada, o duplo xogo do PSOE. Pacto co PP para restrinxir o uso ao Senado, chamada á tolerancia do presidente para recuperar a súa resolución inicial. Naturalmente, o BNG participa de todas as iniciativas a prol da reforma do regulamento nunha orientación de maior recoñecemento das nosas linguas na actividade parlamentar; opúxose publicamente á anulación da súa propia resolución simbolicamente permisiva pola presidencia, criticoulle ao presidente a súa exasperación autoritaria e o seu ton displicente nalgunha ocasión. Chamativo vindo dunha persoa que exerce, polo demais, a súa función con grande apertura, permisividade e paciencia nos debates. Parece como se o tema do pluralismo lingüístico no Estado fose de difícil asunción racional. 

Neste contexto, como galego, non fago máis que lembrar continuamente as graves limitación para o idioma no interior do país. A falla de respecto polos seus usos; a desfachatez con que se viola a lei. O continuo quefacer aquí para defender os dereitos lingüísticos, denuncias que nos chegan arreo, dentro en todos os temas de competencia estatal. A comezar para que se respecte a toponimia correcta. O confronto con esta realidade e a súa asunción reivindicativa delimita e clarifica o papel para nós do conflito lingüístico no Congreso.