“a lingua non a regalas (e o futuro, tampouco)”

por Víctor F. Freixanes
(Publicado na Voz de Galicia 14/05/05)

UN GRUPO de rapaces e rapazas do colexio de Brión, ao lado de Santiago, animados por unha profesora que entende que o ensino da lingua galega (de calquera lingua) é moito máis que a memorización ou a aprendizaxe automática de pronomes e normativas, lanzaron unha iniciativa que quixera salientar nestas páxinas: o uso do galego na telefonía móbil. Espontaneamente, orientados pola profesora, os alumnos dirixíronse ás principais compañías fabricantes de aparatos e software telefónico (Nokia, Panasonic, Siemens, etcétera) demandando a presenza da lingua nos contestadores, nas mensaxes e, por extensión, en todos os servizos de comunicación que se ofrecen, igual que xa teñen os cataláns e os vascos. A Mesa pola Normalización Lingüística fixo súa esta idea e está a promovela polo conxunto do país.

As compañías contestaron dicindo que non teñen obriga de dar este servizo. De acordo. Non teñen obriga formal ningunha. Só Alcatel ten oferta en galego. No seu momento, outros colectivos cidadáns fixeron o mesmo co portal Google, un dos grandes espazos da búsqueda e conexión a Internet, e lograron que o galego estea presente neste buscador. Hai movementos a prol da software libre (Linux) traballando tamén nesta dirección. O Día das Letras Galegas, que celebramos o próximo martes en memoria de Lorenzo Varela, estimula este tipo de iniciativas, que son unha proba de que reaccionamos e de que estamos vivos.

A sociedade galega ten unha tendenza excesiva á pasividade. Neste e noutros temas. Poderiamos aplicala igualmente á vida política. Fronte a outras sociedades, que toman iniciativas e demandan os seus dereitos ou, simplemente, os seus espazos de existencia no concerto xeral, que nestes tempos é o concerto da globalización, os galegos tendemos sempre a pedir que nolo dean feito. Parece que houbese unha obrigación histórica por parte de alguén a resolvernos dende fóra os problemas, neste caso as nosas demandas de identidade. Os galegos tendemos a concibir o Estado (e a Administración en xeral) non coma un espazo común no que participamos (con obrigas e dereitos) e no que cómpre actuar e discutir, senón coma un xigantesco Pai Todopoderoso que nos trae a comida a casa, a poder ser gratis. E as cousas non son así. Nada vén de balde.

A iniciativa dos rapaces e rapazas de Brión paréceme importante polo que ten de movemento activo, de iniciativa emprendedora, esa cultura que as nosas xentes estimulan con tanto éxito cando están fóra do país (na emigración) e que, por algunha razón antiga, entre nós é tan escasa. A aspiración dunha boa parte dos nosos universitarios ao acabaren as súas carreiras é colocárense no que os nosos pais chamaban «un traballo fixo», a poder ser por conta allea e de funcionarios. Somos, historicamente, a maior fábrica de funcionarios (sumisos) do Estado Español e, seguramente, de Europa.

¿Queremos unha lingua propia? Si. Pero que nola dean feita. ¿Queremos un país moderno e competitivo? Si. Pero que nolo constrúan outros, con subvencións. ¿Queremos as praias e os camiños limpos? Si. Pero que nolos limpen os de fóra, ou a Administración Pública, esa entidade abstracta que non acabamos de entender que somos nós, porque a construímos e pagamos co noso traballo e cos nosos impostos. ¿Queremos mellores políticos? De acordo. Pero que aparezan por xeración espontánea, coma unha dádiva maravillosa de Deus Noso Señor, ou do Patrón Santiago, o Patrón de todos os patróns, que seica está aí para eso. Mal asunto se non cambiamos de actitude, urxentemente.